Nörogelişim & Öğrenme

Çocuklarda Disleksi: Belirtiler, Tanı ve Doğru Yaklaşım

Uzm. Dr. Gökhan DAVUTOĞLU

Uzm. Dr. Gökhan DAVUTOĞLU

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı · Ümraniye, İstanbul

Disleksi Nedir?

Disleksi, Özgül Öğrenme Güçlüğü grubunda yer alan, özellikle okuma ve yazma becerilerini etkileyen nörogelişimsel bir farklılıktır. Bu durum:

  • Zekâ geriliği değildir
  • Görme veya işitme problemi değildir
  • Yetersiz eğitimden kaynaklanmaz

Disleksi, beynin dili işleme biçiminin farklı olmasıyla ilişkilidir.

Disleksi Nasıl Ortaya Çıkar?

Bilimsel çalışmalar, disleksinin özellikle şu alanlarla ilişkili olduğunu göstermektedir:

  • Fonolojik farkındalık (sesleri ayırt etme)
  • Harf-ses eşleştirme
  • Kelime çözümleme

Bu nedenle çocuk; harfleri karıştırabilir, okurken yavaş ve hatalı olabilir, yazarken sesleri eksik veya yanlış yazabilir.

Hangi Yaşta Nasıl Belirti Verir?

Okul Öncesi Dönem (3–6 yaş)

Erken sinyaller:

  • Konuşmada gecikme
  • Kafiyeli kelimeleri fark edememe
  • Harfleri öğrenmede zorlanma
  • Sağ-sol karıştırma

Bu dönemde kesin tanı konmaz ama risk belirtileri fark edilebilir.

İlkokul Dönemi (6–9 yaş)

Disleksi en sık bu dönemde fark edilir:

  • Okumayı geç öğrenme
  • Heceleyerek okuma
  • Harf atlama / ekleme
  • Yazım hataları

İleri Yaşlar

Tanı almamış çocuklarda: okumaktan kaçınma, özgüven sorunları ve akademik başarının düşmesi görülebilir.

Disleksi Nasıl Tanınır?

Aileler genellikle şu durumları fark eder: "Çok çalışıyor ama öğrenemiyor", "Zeki ama derslerde zorlanıyor", "Okumaktan kaçıyor". Bu noktada erken fark etmek çok kritiktir.

Tanı Nasıl Konulur?

Tanı süreci multidisipliner ilerler:

  • Çocuk psikiyatrisi değerlendirmesi
  • Psikolog tarafından yapılan testler (zekâ, okuma-yazma, dil gelişimi)
  • Öğretmen gözlemleri

Tanı genellikle ilkokul döneminde netleşir.

Tanı Konulduktan Sonra Ne Yapılmalı?

En önemli nokta: Disleksi "tedavi edilen" değil, doğru eğitimle yönetilen bir durumdur. Aileler suçluluk hissetmemeli, çocuğu zorlamamalı ve destekleyici bir yaklaşım benimsemelidir.

Eğitim Süreci Nasıl Olmalı?

Orton-Gillingham Yaklaşımı

  • Çok duyulu öğrenme (görsel, işitsel, dokunsal)
  • Sistematik ve adım adım ilerleme

Structured Literacy (Yapılandırılmış Okuryazarlık)

  • Harf-ses ilişkisine yoğunlaşır
  • Tekrarlı ve planlı öğretim içerir

Eğitimde Temel İlkeler

  • Bireyselleştirilmiş eğitim planı (BEP)
  • Küçük adımlarla ilerleme
  • Tekrar ve pekiştirme
  • Sabır ve süreklilik

Disleksi Ne Kadar Sürer?

Disleksi ömür boyu devam eden bir farklılıktır; ancak doğru destekle etkileri büyük ölçüde azalır. Birçok dislektik birey yetişkinlikte başarılı kariyerlere sahip olur.

Disleksiye Eşlik Edebilecek Durumlar

  • Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)
  • Kaygı bozuklukları
  • Yazma güçlüğü (disgrafi)
  • Matematik güçlüğü (diskalkuli)

Disleksi Türleri

  • Fonolojik Disleksi: Sesleri ayırt etmede zorlanma
  • Yüzeysel Disleksi: Kelimeyi bütün olarak tanıyamama
  • Karışık Tip: En sık görülen formdur

Aileler İçin Öneriler

  • Çocuğu başkalarıyla kıyaslamayın
  • Güçlü yönlerini keşfedin
  • Okumayı zorunluluk değil, deneyim haline getirin
  • Küçük başarıları fark edin
  • Öğretmenle iş birliği yapın

En Önemli Mesaj

Disleksi bir "engel" değil, farklı bir öğrenme biçimidir. Doğru destekle çocuklar akademik olarak ilerleyebilir, özgüvenlerini koruyabilir ve güçlü yönlerini geliştirebilir.

— Uzm. Dr. Gökhan DAVUTOĞLU, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı, Ümraniye İstanbul

Çocuğunuz için randevu alın

Uzm. Dr. Gökhan DAVUTOĞLU – Ümraniye, İstanbul · 0552 832 18 32

Hemen Ara WhatsApp
Neurodevelopment & Learning

Dyslexia in Children: Signs, Diagnosis and the Right Approach

Assoc. Dr. Gökhan DAVUTOĞLU · Specialist in Pediatrics, Ümraniye Istanbul

What Is Dyslexia?

Dyslexia is a neurodevelopmental difference classified under Specific Learning Disorders, primarily affecting reading and writing skills. It is not an intellectual disability, not a vision or hearing problem, and does not result from inadequate teaching. It stems from differences in how the brain processes language — particularly phonological awareness, letter-sound matching, and word decoding.

Signs by Age Group

Preschool (3–6 years): Early signals include speech delays, difficulty recognizing rhymes, trouble learning letters, and left-right confusion. A definitive diagnosis is not made at this stage, but risk signs can be identified.

Primary School (6–9 years): This is when dyslexia is most commonly recognized. Signs include late reading development, syllable-by-syllable reading, letter omissions/additions, and persistent spelling errors.

Older Children (undiagnosed): Reading avoidance, declining self-esteem, and falling academic performance.

How Is Dyslexia Diagnosed?

Diagnosis is multidisciplinary, involving child psychiatry evaluation, psychologist-administered tests (intelligence, reading-writing, language development), and teacher observations. It is typically confirmed during primary school years.

Families often notice: "Works hard but can't seem to learn", "Bright but struggling academically", "Avoids reading." Early recognition is critical.

What to Do After Diagnosis?

The key point: dyslexia is managed through appropriate education — not "cured." Parents should not feel guilty, should avoid pressuring the child, and should adopt a supportive approach.

Educational Approaches

Orton-Gillingham Approach: Multisensory learning (visual, auditory, kinesthetic), systematic and sequential instruction.

Structured Literacy: Focuses on letter-sound relationships, with repeated and planned instruction.

Core principles: Individualized Education Plan (IEP), small-step progression, repetition and reinforcement, patience and consistency.

Types of Dyslexia

  • Phonological Dyslexia: Difficulty distinguishing sounds
  • Surface Dyslexia: Inability to recognize words as a whole
  • Mixed Type: The most common form

Conditions That May Co-Occur

  • ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder)
  • Anxiety disorders
  • Dysgraphia (writing difficulties)
  • Dyscalculia (math difficulties)

Advice for Families

  • Do not compare your child to others
  • Discover and nurture their strengths
  • Make reading an experience, not an obligation
  • Acknowledge small achievements
  • Collaborate with teachers

The Most Important Message

Dyslexia is not a barrier — it is a different way of learning. With the right support, children with dyslexia can progress academically, maintain their confidence, and develop their strengths. Many individuals with dyslexia go on to have successful careers in adulthood.

— Assoc. Dr. Gökhan DAVUTOĞLU, Specialist in Pediatrics, Ümraniye Istanbul

Book an Appointment for Your Child

Assoc. Dr. Gökhan DAVUTOĞLU · Ümraniye, Istanbul · 0552 832 18 32

Call Now WhatsApp