Çocuklarda Hemolitik Üremik Sendrom (HÜS) Hemolytic Uremic Syndrome (HUS) in Children
Uzm. Dr. Gökhan DAVUTOĞLU · Ümraniye Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Ümraniye Pediatric Specialist
Ümraniye · Üsküdar · Ataşehir · Kadıköy · Beykoz · Tüm Anadolu Yakası Serving Ümraniye · Üsküdar · Ataşehir · Kadıköy · Beykoz · All Asian Side of Istanbul
Çocuklarda Hemolitik Üremik Sendrom (HÜS), genellikle bir bağırsak enfeksiyonu sonrasında ortaya çıkan, böbrekleri, kan hücrelerini ve pıhtılaşma sistemini etkileyen ciddi bir tablodur. Hastalık en sık küçük çocuklarda görülür ve ani gelişen kansızlık, trombosit düşüklüğü ve böbrek fonksiyonlarında bozulma ile karakterizedir. Hemolytic Uremic Syndrome (HUS) in children is a serious condition that usually occurs after an intestinal infection and affects the kidneys, blood cells, and clotting system. The disease is most commonly seen in young children and is characterized by sudden-onset anemia, low platelet count, and impaired kidney function.
HÜS Nedir? What Is HUS?
Hemolitik Üremik Sendrom, üç temel bulgunun bir arada görülmesiyle tanımlanır: Hemolytic Uremic Syndrome is defined by the combination of three key findings:
- Hemolitik anemi (alyuvarların hızla parçalanması sonucu gelişen kansızlık)Hemolytic anemia (anemia resulting from the rapid destruction of red blood cells)
- Trombositopeni (kan pıhtılaşmasında görev alan trombositlerin azalması)Thrombocytopenia (a decrease in platelets, which play a role in blood clotting)
- Akut böbrek hasarı (böbreklerin ani olarak işlevini yerine getirememesi)Acute kidney injury (sudden inability of the kidneys to perform their function)
Bu üç bulgu birlikte ortaya çıktığında HÜS tanısı düşünülür. When these three findings occur together, a diagnosis of HUS is considered.
Neden Oluşur? Why Does It Occur?
En sık neden, Shiga toksini üreten bakterilerle (özellikle E. coli O157:H7) oluşan bağırsak enfeksiyonlarıdır. Bu nedenle hastalık genellikle "tipik HÜS" veya "diyare ilişkili HÜS" olarak adlandırılır. The most common cause is intestinal infections caused by Shiga toxin-producing bacteria (especially E. coli O157:H7). For this reason, the disease is usually called "typical HUS" or "diarrhea-associated HUS."
Bulaş yolları:Modes of transmission:
- İyi pişmemiş kırmızı et (özellikle kıyma)Undercooked red meat (especially ground beef)
- Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünleriUnpasteurized milk and dairy products
- Kontamine suContaminated water
- Yıkanmamış sebze ve meyvelerUnwashed vegetables and fruits
- Enfekte kişilerle yakın temasClose contact with infected persons
Daha nadir olarak, bazı çocuklarda ishal olmadan da HÜS gelişebilir. Buna "atipik HÜS" denir ve genetik yatkınlık, bağışıklık sistemi bozuklukları veya bazı ilaçlarla ilişkili olabilir. More rarely, HUS can develop in some children without diarrhea. This is called "atypical HUS" and may be related to genetic predisposition, immune system disorders, or certain medications.
Nasıl Gelişir? How Does It Develop?
Bağırsakta üreyen bakteriler Shiga toksini salgılar. Bu toksin kan dolaşımına geçerek küçük damarların iç yüzeyine (endotel) zarar verir. Hasarlanan damarlarda küçük pıhtılar oluşur. Bu pıhtılar: Bacteria that multiply in the intestine secrete Shiga toxin. This toxin enters the bloodstream and damages the inner surface of small blood vessels (the endothelium). Small clots form in the damaged vessels. These clots lead to:
- Alyuvarların parçalanmasına (hemoliz)Destruction of red blood cells (hemolysis)
- Trombositlerin tüketilmesineConsumption of platelets
- Böbrek damarlarının tıkanmasına ve böbrek hasarına yol açar.Blockage of kidney blood vessels and kidney damage.
Belirtileri Nelerdir? What Are the Symptoms?
Hastalık genellikle bir ishal atağının 5-10 gün sonrasında ortaya çıkar. Başlangıç belirtileri: The disease usually appears 5-10 days after a diarrhea episode. Initial symptoms:
Başlangıç belirtileriInitial symptoms
- Sulu, sonrasında kanlı ishalWatery diarrhea, later becoming bloody
- Karın ağrısıAbdominal pain
- AteşFever
- KusmaVomiting
HÜS geliştiğinde eklenen belirtilerSymptoms added when HUS develops
- Soluk ciltPale skin
- Halsizlik, yorgunlukWeakness, fatigue
- İdrar miktarında azalma veya hiç idrar yapamamaDecreased urine output or inability to urinate at all
- Şişlik (özellikle göz kapaklarında, bacaklarda)Swelling (especially in the eyelids, legs)
- Morarmalar, ciltte küçük kanamalar (peteşi)Bruising, small skin hemorrhages (petechiae)
- Sinirlilik, uykuya meyilIrritability, drowsiness
- Nadiren nöbet geçirmeRarely, seizures
Bu belirtilerden herhangi biri, özellikle kanlı ishal sonrası ortaya çıkarsa, vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. If any of these symptoms occur, especially after bloody diarrhea, medical attention should be sought without delay.
Tanı Nasıl Konur? How Is It Diagnosed?
Doktor öncelikle ayrıntılı bir öykü alır ve fizik muayene yapar. Tanı için gerekli testler: The doctor first takes a detailed history and performs a physical examination. Tests required for diagnosis:
- Tam kan sayımı (anemi ve trombositopeni değerlendirmesi)Complete blood count (assessment of anemia and thrombocytopenia)
- Periferik yayma (parçalanmış alyuvarların - şistositlerin - görülmesi)Peripheral blood smear (identification of fragmented red blood cells - schistocytes)
- Böbrek fonksiyon testleri (üre, kreatinin)Kidney function tests (urea, creatinine)
- İdrar tahliliUrinalysis
- Dışkı kültürü (Shiga toksini üreten bakterilerin araştırılması)Stool culture (testing for Shiga toxin-producing bacteria)
- ElektrolitlerElectrolytes
- LDH ve haptoglobin düzeyleriLDH and haptoglobin levels
Tedavi Nasıl Yapılır? How Is It Treated?
HÜS tedavisi büyük ölçüde destekleyici tedaviye dayanır. Antibiyotik kullanımı, özellikle tipik HÜS'te, toksin salınımını artırabileceği için genellikle önerilmez ve dikkatli değerlendirilmelidir. Treatment of HUS is largely based on supportive care. The use of antibiotics, especially in typical HUS, is generally not recommended and must be carefully evaluated, as it may increase toxin release.
Destekleyici tedavi yaklaşımları:Supportive treatment approaches:
- Sıvı ve elektrolit dengesinin dikkatli yönetimiCareful management of fluid and electrolyte balance
- Kan basıncı takibi ve kontrolüBlood pressure monitoring and control
- Gerekirse kan transfüzyonu (ağır anemi durumunda)Blood transfusion if necessary (in cases of severe anemia)
- Ağır böbrek yetmezliğinde geçici diyaliz uygulamasıTemporary dialysis in cases of severe kidney failure
- Yakın hastane takibiClose hospital follow-up
Çoğu çocuk destekleyici tedavi ile iyileşir. Ağır vakalarda yoğun bakım desteği gerekebilir. Most children recover with supportive treatment. In severe cases, intensive care support may be required.
Hastalığın Seyri Nasıldır? What Is the Course of the Disease?
İyi haber şudur: HÜS'lü çocukların büyük çoğunluğu uygun ve zamanında tedavi ile tam olarak iyileşir. Böbrek fonksiyonları genellikle haftalar içinde normale döner. The good news is that the vast majority of children with HUS fully recover with appropriate and timely treatment. Kidney function usually returns to normal within weeks.
Ancak bazı çocuklarda: However, in some children:
- Uzun süreli böbrek fonksiyon bozukluğuLong-term kidney dysfunction
- Yüksek tansiyonHigh blood pressure
- Nadiren kronik böbrek yetmezliği gelişebilir.Rarely, chronic kidney failure may develop.
Bu nedenle HÜS geçiren çocukların iyileşme sonrasında da düzenli böbrek fonksiyonu ve tansiyon takibi yapılması önerilir. For this reason, it is recommended that children who have had HUS undergo regular kidney function and blood pressure monitoring even after recovery.
Korunma Yolları Ways to Prevent
- Kırmızı eti iyi pişirmek (özellikle kıymalı yiyecekler)Cook red meat thoroughly (especially ground meat dishes)
- Pastörize süt ve süt ürünleri tüketmekConsume pasteurized milk and dairy products
- Sebze ve meyveleri iyice yıkamakWash vegetables and fruits thoroughly
- El hijyenine dikkat etmek, özellikle tuvalet sonrası ve yemek hazırlarkenPay attention to hand hygiene, especially after using the toilet and when preparing food
- Güvenilir su kaynakları kullanmakUse reliable water sources
- Enfekte kişilerle yakın temastan kaçınmakAvoid close contact with infected persons
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı? When Should You See a Doctor?
Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden çocuk doktoruna veya acil servise başvurulmalıdır: In the following situations, a pediatrician or emergency department should be consulted without delay:
- Kanlı ishalBloody diarrhea
- İdrar miktarında belirgin azalmaMarked decrease in urine output
- Aşırı halsizlik, soluklukExtreme weakness, paleness
- Şişlik, ödemSwelling, edema
- Ciltte açıklanamayan morarmalarUnexplained bruising on the skin
Erken tanı ve tedavi, HÜS'ün seyrini olumlu yönde etkileyen en önemli faktördür. Early diagnosis and treatment are the most important factors positively influencing the course of HUS.
Çocuğunuz için randevu alın Book an Appointment for Your Child
Ümraniye Fera Business Kule — Üsküdar, Ataşehir, Kadıköy, Beykoz ve tüm Anadolu Yakası'ndan kolayca ulaşılabilir. Kanlı ishal veya böbrek ile ilgili endişeleriniz için Ümraniye'nin deneyimli çocuk uzmanından randevu alın. Ümraniye Fera Business Tower — Easily accessible from Üsküdar, Ataşehir, Kadıköy, Beykoz and all of the Asian Side. Book with an experienced pediatric specialist in Ümraniye for concerns about bloody diarrhea or kidney health.