Astım, çocukluk çağının en sık kronik solunum hastalığıdır. Hava yollarında tekrarlayan daralma ve inflamasyon ile karakterizedir. Tipik belirtiler: hışıltı (wheezing), özellikle geceleri veya sabah erken saatlerde artan öksürük, egzersizle ortaya çıkan nefes darlığı ve göğüste sıkışma hissidir. Erken çocuklukta (5 yaş altında) hışıltı çok yaygındır; bu çocukların büyük kısmında ilerleyen yaşlarda şikayetler azalır. Ancak atopik zemini olan, aile öyküsü bulunan veya hışıltı atakları sık ve ağır seyreden çocuklarda astım tanısını değerlendirmek gerekir.

Astımı tetikleyen faktörlerin belirlenmesi tedavi kadar önemlidir. Yaygın tetikleyiciler: solunum yolu viral enfeksiyonları (en sık), sigara dumanı, ev tozu akarları, evcil hayvan tüyleri, polenler, soğuk hava ve egzersizdir. Tedavinin temeli inhalasyon yoluyla uygulanan ilaçlardır. Kısa etkili bronkodilatörler (salbutamol) atak döneminde kullanılırken; uzun dönem kontrol için inhale kortikosteroidler (IKS) düşük doz ve uygun teknikle kullanıldığında çok güvenlidir ve büyümeyi olumsuz etkilemez. Çocukların yaşına uygun inhalasyon cihazı ve spacer (hazneli ara parça) seçimi kritik öneme sahiptir.

Astım tanısı 5 yaşın altında spirometri ile doğrulanamayacağından klinik tablo, tedaviye yanıt ve tetikleyici örüntüsü değerlendirilir. 5 yaş üzerinde solunum fonksiyon testleri tanıyı destekler. İyi kontrol altına alınan astımlı çocuklar spor dahil her türlü fiziksel aktiviteye katılabilir. Kontrol edilemeyen belirtiler, sık atak ve acil başvurular astım kontrolünün yetersiz olduğunu gösterir; tedavi planı yeniden değerlendirilmelidir. Doktorunuzla düzenli takip ve yazılı eylem planı oluşturmak, ailenin güvenle yönetebileceği bir süreç sağlar.

— Uzm. Dr. Gökhan DAVUTOĞLU, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı, Ümraniye İstanbul