Ateşli havale (febril konvülsiyon), ateşe bağlı olarak gelişen ve beyin hastalığına işaret etmeyen bir nöbet türüdür. Genellikle 6 ay ile 6 yaş arasında görülür; çocukların yaklaşık %2–5'ini etkiler. Kasılma, gözlerin yukarı dönmesi ve bilinç kaybıyla birlikte tüm vücudu tutan bir tablo olarak ortaya çıkar. Aileler için son derece korkutucu olsa da basit febril konvülsiyonların büyük çoğunluğu zararsızdır ve beyin hasarı bırakmaz. Epilepsi geliştirme riski genel popülasyonun çok az üzerindedir.

Havale sırasında yapılması gerekenler: çocuğu sert yüzeylerden uzak, düz bir yüzeye yatırın; bir yan yatış pozisyonu (recovery position) için hafifçe yan çevirin; ağzına hiçbir şey koymayın; ağzı açmaya zorlamayın. 5 dakika kuralı: havale 5 dakikadan kısa sürüyorsa bekleyin, genellikle kendiliğinden durur. Havale 5 dakikayı aşıyorsa, ikinci havale oluyorsa ya da bilinç açılmıyorsa 112 aranmalıdır. Havale sonrasında, bebeğin bilinci açıldıktan sonra acile gidip değerlendirme yaptırın.

Ateşsiz havaleler ise altta yatan nörolojik bir durum (epilepsi) açısından daha dikkatli değerlendirilmelidir. Ateş olmaksızın gelişen nöbet, özellikle tekrarlıyorsa, nöroloji uzmanına yönlendirme gerektirir. EEG ve görüntüleme ile tanı konulur; antiepileptik tedavi altta yatan tabloya göre planlanır. Her havale aynı değildir; febril ve ateşsiz havaleler arasındaki ayrım, hem ailenin bilgilendirilmesi hem de tedavi planı açısından kritik öneme sahiptir.

— Uzm. Dr. Gökhan DAVUTOĞLU, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı, Ümraniye İstanbul