Ateş & Bakım

Ateş Ölçer Çeşitleri ve Doğru Ateş Ölçümü: Aileler İçin Rehber

Uzm. Dr. Gökhan DAVUTOĞLU

Uzm. Dr. Gökhan DAVUTOĞLU

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı · Ümraniye, İstanbul

Ateş, çocukluk çağında en sık karşılaşılan şikâyetlerden biridir. Çoğu zaman vücudun enfeksiyonlara karşı verdiği doğal bir yanıt olsa da, doğru ölçülmesi ve doğru değerlendirilmesi büyük önem taşır. Bu nedenle ateş ölçer çeşitlerini bilmek, doğru ölçüm tekniklerini uygulamak ve hangi durumlarda müdahale edilmesi gerektiğini anlamak gerekir.

Ateş Nedir? Kaç Dereceye Ateş Denir?

Vücut ısısının normal değerlerin üzerine çıkmasına ateş denir. 36.5–37.5°C arası normal; 37.5–38°C arası hafif yüksek; 38°C ve üzeri ateş; 39°C ve üzeri yüksek ateş. Ölçüm yapılan bölgeye göre bu değerlerde küçük farklılıklar olabilir. Bu nedenle ateş takibinde aynı yöntemle ölçüm yapmak önemlidir.

Ateş Ölçer Çeşitleri

Günümüzde kullanılan ateş ölçerler üç ana grupta incelenir:
Koltuk altı (aksiller) ateş ölçerler: Evde en sık kullanılan yöntemlerden biridir. Güvenlidir ve çocuklarda rahatlıkla uygulanabilir. Ancak ortam sıcaklığından etkilenebilir ve genellikle gerçek vücut ısısından biraz daha düşük ölçüm yapabilir.
Kulaktan ölçen ateş ölçerler (timpanik): Kulak zarından yayılan ısıyı ölçer. Doğru teknikle kullanıldığında oldukça güvenilir sonuç verir. Ancak kulak kiri veya yanlış yerleştirme ölçümü etkileyebilir.
Temassız (uzaktan) ateş ölçerler: Alından kızılötesi ışın ile ölçüm yapar. Hijyenik ve pratiktir. Ancak ortam sıcaklığı, terleme ve yanlış mesafe ölçümü etkileyebilir.

Hangi Yöntem Daha Doğru?

Doğru teknikle kullanıldığında kulaktan ölçüm en doğru sonuçlardan birini verir. Ancak ev kullanımı için koltuk altı ve temassız ateş ölçerler de uygundur. En önemli nokta, aynı cihazla ve aynı bölgeden düzenli ölçüm yapmaktır.

Ateş Nasıl Doğru Ölçülür?

Koltuk altından ölçümde bölgenin kuru olması gerekir, termometre ciltle tam temas etmeli ve kol vücuda kapalı tutulmalıdır. Kulaktan ölçümde kulak kepçesi hafifçe geriye çekilmeli ve cihaz doğru açıyla yerleştirilmelidir. Temassız ölçümlerde alın kuru olmalı, terleme olmamalı ve cihaz önerilen mesafede tutulmalıdır. Ölçüm öncesinde çocuğun çok sıcak ya da çok soğuk ortamdan yeni gelmemiş olması gerekir.

Ateş Yükselirken Neden Titreme Olur?

Ateş yükselmeden önce çocukta titreme ve üşüme görülebilir. Bu durum vücudun sıcaklığı artırmaya çalıştığını gösterir. Titreme ile havale karıştırılmamalıdır. Titreme sırasında çocuk bilinci açık şekilde üşüdüğünü ifade edebilir. Havale durumunda ise bilinç kaybı, kasılmalar ve gözlerde kayma görülür.

Ateşli Çocukta Eller ve Ayaklar Neden Soğuk Olur?

Ateş sırasında vücut, hayati organları korumak için kan akışını merkezde toplar. Bu nedenle el, ayak, burun ve kulak gibi bölgelerde soğukluk ve solukluk görülebilir. Bu durum özellikle ateşin yükselme döneminde normal kabul edilir.

38°C Üzeri Ateşte Ne Yapılmalı?

Çocuğun üzerindeki fazla kıyafetler çıkarılmalıdır. Ortam sıcaklığı dengelenmelidir. Bol sıvı verilmelidir. Gerekirse doktor önerisiyle ateş düşürücü kullanılmalıdır. Çocuk yakından takip edilmelidir.

Ateşli Çocukta Ne Yapılmamalı?

Ateşi düşürmek için soğuk suyla yıkamak, buz uygulamak, alkol veya kolonya sürmek, çocuğu ani şekilde soğuğa maruz bırakmak yanlış uygulamalardır. Bu yöntemler ani ısı değişimine neden olarak durumu kötüleştirebilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır: 3 aydan küçük bebekte ateş varsa, ateş 39°C üzerine çıkıyorsa, çocukta halsizlik ve bilinç değişikliği varsa, havale geçirilmişse, ateş 48 saatten uzun sürüyorsa.

Sonuç

Ateş çoğu zaman vücudun doğal savunma mekanizmasının bir parçasıdır. Ancak doğru ölçülmediğinde veya yanlış müdahale edildiğinde gereksiz endişeye ya da riskli durumlara yol açabilir.

— Uzm. Dr. Gökhan DAVUTOĞLU, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

Fever is one of the most common complaints in childhood. While it is usually a natural response of the body to infections, measuring it correctly and evaluating it properly is extremely important. For this reason, it is essential to know the types of thermometers, apply the correct measurement techniques, and understand when intervention is needed.

What Is Fever? At What Temperature Is It Considered a Fever?

Fever is defined as body temperature rising above normal values. 36.5–37.5°C is normal; 37.5–38°C is mildly elevated; 38°C and above is fever; 39°C and above is high fever. There may be small differences in these values depending on the measurement site. Therefore, it is important to use the same method consistently when monitoring fever.

Types of Thermometers

Today's thermometers fall into three main categories:
Axillary (underarm) thermometers: One of the most commonly used methods at home. Safe and easy to use with children. However, it can be affected by ambient temperature and may read slightly lower than the true body temperature.
Ear (tympanic) thermometers: Measure the heat radiated by the eardrum. When used with the correct technique, they give quite reliable results. However, earwax or incorrect positioning can affect the reading.
Non-contact (infrared) thermometers: Measure temperature from the forehead using infrared rays. Hygienic and practical. However, ambient temperature, sweating, and incorrect distance can affect the reading.

Which Method Is More Accurate?

When used with the correct technique, ear measurement gives one of the most accurate results. However, underarm and non-contact thermometers are also suitable for home use. The most important point is to measure consistently with the same device from the same location.

How to Measure Fever Correctly?

For underarm measurement, the area must be dry, the thermometer should make full contact with the skin, and the arm should be held close to the body. For ear measurement, the ear lobe should be gently pulled back and the device positioned at the correct angle. For non-contact measurements, the forehead should be dry, there should be no sweating, and the device should be held at the recommended distance. Before measuring, the child should not have just come from a very hot or very cold environment.

Why Does Shivering Occur When Fever Rises?

Shivering and chills can occur in children before a fever rises. This shows that the body is trying to raise its temperature. Shivering should not be confused with a seizure. During shivering, the child can express feeling cold while remaining conscious. In a seizure, there is loss of consciousness, convulsions, and rolling of the eyes.

Why Are the Hands and Feet Cold in a Feverish Child?

During fever, the body concentrates blood flow to the center to protect vital organs. As a result, coldness and paleness may be seen in areas such as the hands, feet, nose, and ears. This is considered normal, especially during the phase when fever is rising.

What Should Be Done When Fever Exceeds 38°C?

Remove excess clothing from the child. Balance the room temperature. Provide plenty of fluids. If necessary, use a fever reducer as recommended by a doctor. Monitor the child closely.

What Should NOT Be Done for a Feverish Child?

Washing with cold water, applying ice, rubbing with alcohol or cologne, or suddenly exposing the child to cold to bring down the fever are all incorrect practices. These methods can cause sudden temperature changes and worsen the situation.

When Should You See a Doctor?

You must seek medical attention in the following situations: fever in a baby under 3 months old, fever above 39°C, fatigue or altered consciousness in the child, if a seizure has occurred, or if the fever lasts more than 48 hours.

Conclusion

Fever is usually part of the body's natural defense mechanism. However, when not measured correctly or when managed improperly, it can lead to unnecessary anxiety or risky situations.

— Uzm. Dr. Gökhan DAVUTOĞLU, Specialist in Child Health and Diseases

İlgili Makaleler

Çocuklarda Ateşli ve Ateşsiz Havaleler

Febril konvülsiyon nedenleri ve doğru müdahale.

Meningokok Enfeksiyonları

Acil uyarı işaretleri ve aşı ile korunma.

Gereksiz Antibiyotik Kullanımının Zararları

Her ateşte antibiyotik başlanmamalıdır.

Çocuklarda Aşıların Önemi

Bağışıklığı güçlendiren hayat kurtarıcı koruma.

Çocuğunuz için randevu alın

Uzm. Dr. Gökhan DAVUTOĞLU – Ümraniye, İstanbul · 0552 832 18 32

Hemen Ara WhatsApp